شیراز، خیابان هفت تیر، ابتدای خیابان معدل شرقی، کوچه 5
حتما نام هموگلوبین را شنیدهاید و میدانید که چه نقش مهمی در بدن دارد. اگر هموگلوبین نباشد انواع اختلالات خونی بروز خواهند کرد. هموگلوبین خود دارای انواع مختلفی است. در آزمایش Hb electrophoresis به بررسی انواع آن پرداخته میشود تا علت بیماریهایی مانند کم خونی مشخص شوند. بیایید با هم نگاهی کوتاه به این آزمایش بیاندازیم.
کمخونی بیماری است که نام آن زیاد شنیدهاید و حتما میدانید انواع مختلفی دارد. افرادی که از کم خونی رنج میبرند زود خسته میشوند، چهرهایی رنگپریده دارند و همواره با عوارض ناشی از کم خونی دست و پنجه نرم میکنند. تستهای متعددی برای تشخیص و پایش این بیماری وجود دارد. در میان آنها ممکن است با آزمایش Hb electrophoresis مواجه شوید که یک تست تخصصی است.
آزمایش Hb electrophoresis، تستی است که برای شناسایی و اندازهگیری انواع مختلف هموگلوبین موجود در خون کاربرد دارد. هموگلوبین به پروتئینی گفته میشود که درون گلبولهای قرمز خون وجود دارد و مسئول اکسیژن رسانی به بافتها و ارگانهای بدن است. جهشهای ژنتیکی میتوانند باعث شوند بدن شما هموگلوبینی تولید کند که ساختار ناهنجاری دارد. این هموگلوبین ناقص میتواند تنها مقدار بسیار کمی اکسیژن را به بافتها و ارگانهای بدن برساند.
صدها نوع متفاوت از هموگلوبین وجود دارد که به شرح زیر هستند:
- هموگلوبین F: این نوع که همچنین با نام هموگلوبین جنینی شناخته میشود، نوعی از هموگلوبین است که در نوزادان تازه متولد شده یافت شده و سپس جای خود را به هموگلوبین نوع A میدهد.
- هموگلوبین A: این نوع که با نام هموگلوبین بزرگسال نیز شناخته میشود، رایجترین نوع هموگلوبین است که در کودکان و بزرگسالان سالم یافت میشود.
- هموگلوبین C، D، E، M و S: اینها اسامی هموگلوبینهای ناقصی هستند که توسط جهشهای ژنتیکی ایجاد شدهاند.
دقت داشته باشید که این آزمایش به شما نمیگوید مقدار هموگلوبین موجود در خون شما چقدر است؛ بلکه برای مطلع شدن از این مولفه باید یک آزمایش جداگانه گلبولهای قرمز دهید.
برای تفسیر آزمایش Hb electrophoresis فقط باید به پزشک مراجعه کنید.
اگر تفسیر آزمایش، نتایج سطوحی غیر طبیعی از هموگلوبین در آزمایش خون را نشان داد، ممکن است دلیل آن در موارد زیر نهفته باشد:
- بیماری هموگلوبین C؛ یک اختلال ژنتیکی که منجر به آنمی (کم خونی) شدید میشود.
- هموگلوبینوپاتی نادر؛ گروهی از اختلالات ژنتیکی که باعث تولید گلبولهای قرمز غیر طبیعی یا اختلال در تولید آنها میشوند.
- کم خونی داسی شکل
- تالاسمی
اکثر آزمایشها معمولا شرایط خاصی دارند که باید قبل از اقدام به انجام آنها، از شرایطشان مطمئن باشید. اما آزمایش کم خونی تخصصی نیاز به شرایط خاصی ندارد و برای انجام آن نیازی به ناشتایی نیست.
تنها کافی است به آزمایشگاه بروید و با نشان دادن نسخه پزشک، مقداری خون دهید تا برای شناسایی هر گونه اختلال در هموگلوبین مورد بررسی قرار گیرید. یک راه حل سادهتر این است که از خدمت آزمایش در منزل هومکا بهره ببرید.
میزان هموگلوبین عادی در خون افراد مختلف به شرح زیر است:
شما با انجام آزمایش کم خونی تخصصی یا Hb electrophoresis از انواع هموگلوبینهای ناهنجار خون خود که توسط اختلالات ژنتیکی ایجاد شدهاند، مطلع خواهید شد.
همچنین پزشک ممکن است آزمایش کم خونی تخصصی را برای شناسایی هر گونه اختلال در بدن که باعث تولید هموگلوبینهای ناقص میشود، تجویز کند.
آزمایش Hb electrophoresis با اهداف زیر تجویز میشود:
- بررسی کم خونی مینور و ماژور
- بهعنوان بخشی از چکاپ معمولی و اطمینان از سطح هموگلوبین مناسب
- برای شناسایی اختلالات خونی نظیر کم خونی داسی شکل، تالاسمی و پلی سیتمی ورا
- برای نظارت بر درمان در افرادی که تحت درمان بیماری هستند که باعث ایجاد هموگلوبینهای ناقص میشود.
- برای بررسی شرایط ژنتیکی در افرادی که در خانواده خود سابقه بیماریهای ژنتیکی؛ مانند تالاسمی یا کم خونی داسی شکل داشتهاند.
معمولا هر آزمایش، تعدادی تست مرتبط دارد که ممکن است قبل یا بعد از آن انجام شوند و آزمایش Hb electrophoresis نیز از این قاعده مستثنی نیست.
تعدادی آزمایش دیگر وجود دارد که ممکن است پزشک بعد از مشاهده نتایج آزمایشتان تشخیص دهد که باید آنها را نیز انجام دهید. این تستها عبارتند از:
- آزمایش TIBC. این تست در تشخیص فقر آهن کاربرد دارد.
- آزمایش Hb. این آزمایش سطح هموگلوبین خون را بررسی میکند.
- آزمایش Hct. آزمایش هماتوکریت گلبولهای قرمز موجود در خون را نسبت به کل حجم خون اندازهگیری خواهد کرد.
- آزمایش CBC. این تست همه سلولهای خونی را شمارش و بررسی میکند.
- آزمایش ویتامین B12
- آزمایش اسید فولیک
- آزمایش PBS. این تست در تشخیص بیماریهای خونی کاربرد داشته و ساختار خون را بررسی میکند.
- آزمایش G6PD. این آزمایش به تست فاویسم یا حساسیت به باقالی مشهور است.
- آزمایش آهن (iron)
- آزمایش Ferittin. این تست ذخایر کل آهن در بدن را نشان میدهد.
- آزمایش Retic count. این تست به تشخیص کم خونی و فقر آهن کمک میکند.